جايگاه واقعي آيندهنگاري در تفكر استراتژيك براي برنامهريزي است. در برنامهريزي استراتژيك هدف تجزيه و تحليل، و گام هاي رسيدن به آن ترسيم مقدمه ميشود، نتايج مورد انتظار هرگام برآورد و پيشرفت كاري اندازه گيري ميشود. ولي تفكر استراتژيك محصولي انتزاعي است كه با استفاده از علم حضوري، خلاقيت و آيندهنگاري براي تدوين يك آينده يكپارچه يا چشماندازي كه مجموعه بايد به آنجا برسد، انجام ميگيرد. وجود تفكراستراتژيك، در واقع، فضاي حياتي لازم براي برنامهريزي استراتژيك را فراهم ميكند. آيندهنگاري به عنوان بخشي از تفكر استراتژيك است كه براي فراهمسازي امكان گسترش استنباطهايي براي گزينه هاي استراتژيك قابل وصول، به كار مي رود. آيندهنگاري نگاهي وسيع دارد و يافتههاي آن معمولا در ايجاد و تدوين چشم انداز استراتژيك مورد استفاده قرار میگيرند. آيندهنگاري امري فراتر از تدوين چشم انداز آينده است و چون تصميم ها و گرايش هاي جديد ما بر اساس اطلاعات آيندهنگاري است، بنابراين اين نتايج آيندهنگاري است كه چشمانداز و تصور امروز ما از آينده را تغیير ميدهد.
در تجربه بسياري از كشورهايي كه برنامه ملي جنگل را تهيه كردهاند، ضرورت استفاده از فرايند آيندهنگاري به دليل دارا بودن عنصر آيندهپژوهي در آن به روشني مشاهده ميشود. در برنامهريزيهاي معمول و مرسوم متكي بر بررسي و مطالعه روندهاي جاري تنها به صدور دستورالعملهايي براي اجرا توسط مجريان اكتفا ميشود. در حالي كه در مقولهاي همچون برنامهريزي براي جنگل كه بايد به برنامه ريزيهاي بسيار بلند مدت توسل جسته عنصر مهم ديگر ناديده گرفته ميشود. عنصر تصويرسازي از آينده مطلوب و خواستني توسط ذي نفعان، ضدروندها و حوادثي كه منجر به تغيير روندهاي جاري ميشود و در نهايت عنصر اجماع و رسيدن مشترك و متفقالقول همه ذينفعان اعم از مديران، جنگل نشينان، صنايع و عموم مردم. آيندهنگاري فرايندي است كه با تكيه بر عنصر آيندهپژوهي كمك ميكند ذينفعان به اين اولويتهاي كاري مشترك بر پايه رسيدن به يك تصوير مشترك از آينده و يك عزم برخاسته از شناخت تواناييهاي حال حاضر دست يابند. در اين گزارش به تبيين مفاهيم آيندهنگاري پرداخته خواهد شد و ضرورت استفاده از آن براي توليد برنامه ملي جنگل جمهوري اسلامي ايران و بررسي تجارب ساير كشورها در اين زمينه و همينطور نحوه عملياتيسازي چنين برنامه عظيمي در كشور تبيين خواهد شد.
افراد کلیدی پروژه:
فاطمه سادات رحمتی
دکتری سیاست علم، فناوری و نوآوری
تخصص: سیاستگذاری و آیندهنگری راهبردی
حمید اسماعیل زاده
دکتری آیندهپژوهی
تخصص: سلامت
مرتضی تشکری
دکتری منابع طبیعی
تخصص: مدیریت منابع طبیعی
مازیار عطاری
دکتری آینده پژوهی
تخصص: آیندهپژوهی و سیاستگذاری
